Le chant d’allégresse d’un yogi

༄༅། །རྣལ་འབྱོར་སྐྱིད་པའི་ཉམས་གླུ་བཀྲ་ཤིས་དོན་ཀུན་གྲུབ་པའི་སྒྲ་དབྱངས་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས།།

Une mélodie qui suscite la bonne fortune et les accomplissements universels

par Khenchen Jigmé Phuntsok

ཚེ་རབས་ལས་ཀྱི་ཕྲེང་བར་སྤྱི་གཙུག་གི་རྒྱན་དུ། །

tsé rab lé kyi trengwar chi tsouk gi gyen dou

Ô, maître incomparable à la bonté inégalée, joyau qui exauce les souhaits :

འབྲལ་མེད་ལས་སྨོན་དཀར་པོས་མེ་ཏོག་གིས་བཅིང་བའི། །

dralmé lé mön karpö métok gi chingwé

Au fil de la succession karmique de mes vies, tu ornes ma tête,

མཚུངས་མེད་དྲིན་ཆེན་བླ་མ་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ། །

tsoungmé drinchen lama yizhin gyi norbou

Fixé inséparablement par les fleurs de mes actions et aspirations pures.

མཚན་གྱིས་བརྗོད་དཀའ་ཐུབ་བསྟན་ཆོས་འཕེལ་དེ་མཁྱེན་ནོ། །

tsen gyi jö ka toubten chöpel dé k’yen no

Mon cœur se serre rien qu’à prononcer ton nom – Thoupten Chöpel¹. Prends soin de moi !

སྙིང་དབུས་མི་ཤིགས་འཁོར་ལོའི་གུར་ཁང་གི་དབུས་སུ། །

nying u mi shik k’orlö gour k’ang gi u sou

Demeure au centre du palais de l’indestructible chakra en mon cœur,

འབྲལ་མེད་དད་གསུམ་བདུད་རྩིས་མཆོད་སྤྲིན་གྱིས་བསྙེན་པའི། །

dralmé dé soum dudtsi chötrin gyi nyenpé

Pendant que j’exprime les trois sortes de foi, comme autant de nuées d’offrandes d’ambroisie.

རིགས་བརྒྱའི་ཁྱབ་བདག་མི་ཕམ་བློ་གྲོས་ནི་དྲི་མེད། །

rik gyé k’yabdak mipam lodrö ni drimé

Seigneur de cent familles de bouddhas, Mipham Lodrö Drimé – Intelligence Immaculée –,

གཟུངས་སྤོབས་ཡོན་ཏན་བྱེ་བའི་གཏེར་མཛོད་ཁྱེད་མཁྱེན་ནོ། །

zoung pob yönten chéwé terdzö k’yé k’yen no

Trésor abritant une myriade de qualités associées à la mémoire et à l’éloquence : prends soin de moi !

དེ་རང་དགའ་འོ་སྐྱིད་དོ་བླ་མའི་ཐུགས་རྗེས། །

dé rang ga’o kyi do lamé toukjé

Aujourd’hui, grâce à la compassion du maître, je suis ravi, heureux.

བསམ་དོན་དམ་ཆོས་འདུན་མ་ཡིད་བཞིན་དུ་འགྲུབ་ནས། །

samdön damchö dunma yizhin dou droup né

Mon aspiration à pratiquer le noble Dharma a été réalisée,

རྒས་པའི་ལུས་འདི་གར་ལ་འཁྱོལ་ཐབས་ཤིགས་མེད་ཀྱང་། །

gépé lu di gar la k’yöl tab shik mé kyang

Et même si ce corps âgé n’a plus la force de danser,

སྐྱིད་པའི་གླུ་ཆུང་མལ་ནས་ཐོལ་བྱུང་དུ་འགུགས་འདོད། །

kyipé lou choung mel né töl joung dou gouk dö

Je me sens poussé à entonner cette joyeuse chanson spontanée depuis mon lit !

རིགས་དྲུག་འཁོར་བའི་གནས་ན་སྐྱིད་སྡུག་གི་ལས་སྣང་། །

rik drouk k’orwé né na kyi douk gi lé nang

Les expériences karmiques de joie et de chagrin dans les six domaines du saṃsāra

དཀར་ནག་སོས་ཀའི་སྤྲིན་བཞིན་རྟག་བརྟན་ཞིག་མེད་ཀྱང་། །

kar nak söké trin zhin tak ten zhik mé kyang

N’ont pas plus de permanence ou de stabilité que les nuages au printemps.

ང་ཅག་དམ་ཆོས་སྤྱོད་པའི་སྐལ་བཟང་གི་སྐྱེ་བོ། །

nga chak damchö chöpé kalzang gi kyéwo

Mais ceux et celles d’entre nous qui ont la chance de pratiquer le noble Dharma

བདེ་ནས་བདེ་བར་འགྲོ་ཕྱིར་སྐྱིད་པོ་རུ་འདུག་གོ །

dé né déwar dro chir kyipo rou douk go

Vont de bonheur en bonheur et connaissent ainsi un contentement inaltérable.

ལས་སྨོན་ཁུ་བྱུག་བུ་མོས་གླུ་དབྱངས་ཀྱིས་བསྐུལ་ནས། །

lé mön k’ou chouk boumö lou yang kyi kul né

Inspiré par l’appel du coucou de mon karma antérieur et de mes aspirations,

ཆུང་ནས་ཐུབ་བསྟན་ནགས་མའི་སྐྱེས་ཚལ་ལ་ཕེབས་ཏེ། །

choung né toubten nakmé kyé tsal la peb té

Je suis entré dans le jardin des enseignements bouddhistes à un jeune âge,

ཐེག་མཆོག་བདུད་རྩིའི་ཟེགས་མའི་བཅུད་ལེན་ལ་རོལ་བས། །

tek chok dudtsi zekmé chulen la rolwé

Et, savourant le nectar du suprême véhicule,

ཐོགས་མའི་རྟེན་འབྲེལ་དམ་པའི་ཆོས་ཕྱོགས་ལ་འགྲིགས་སོང་། །

tokmé tendrel dampé chö chok la drik song

J’ai créé les conditions initiales propices à la poursuite du saint Dharma.

སྔོན་བྱོན་དམ་པའི་རྣམ་ཐར་ཡིད་ཡུལ་ལ་བཅིང་སྟེ། །

ngön chön dampé namtar yi yul la ching té

J’ai gardé en tête la vie exemplaire des grands maîtres du passé,

མཚུངས་མེད་བླ་མ་དམ་པའི་ཞལ་གསུང་ལ་ཉན་ནས། །

tsoungmé drinchen lama yizhin gyi norbou

Et reçu les instructions de l’incomparable et noble guru.

སྟོན་འཁོར་ཉམས་དགའ་འཛོམས་པ་ད་ལྟ་ཡང་དྲན་ན། །

tön k’or nyamga dzompa data yang dren na

Même aujourd’hui, quand je pense aux réjouissantes réunions du maître et des disciples,

ལུས་སེམས་སྡོད་མི་ཚུགས་པའི་དགའ་སྤྲོ་ཞིག་འདུག་པ། །

lu sem dö mi tsoukpé ga tro zhik doukpa

Je suis si transporté de joie que mon esprit et mon corps ne tiennent pas en place !

སྐྱབས་གནས་རྒྱ་མཚོའི་སྤྱི་གཟུགས་བླ་མ་ནི་རྗེ་ཡི། །

kyabné gyatsö chi zouk lama ni jé yi

Le maître souverain est l’incarnation de l’infinité des sources de refuge.

ཐུགས་རྗེ་ན་བཟའ་དཀར་པོའི་གྲྭ་མཐའ་ལ་འཇུས་ནས། །

toukjé nabza karpö drou ta la ju né

Agrippant un coin de la couverture blanche de sa compassion,

ནམ་ཡང་འབྲལ་བ་མེད་པའི་སྨོན་ལམ་ཞིག་བཏབ་ཡོད། །

nam yang dralwa mépé mönlam zhik tab yö

J’ai exprimé le souhait que nous ne soyons jamais séparés.

ད་ནི་ཇི་ལྟར་བྱས་ཀྱང་སྐྱིད་པོ་རུ་འདུག་གོ །

da ni ji tar ché kyang kyipo rou douk go

Désormais, quoi qu’il advienne, je serai toujours heureux !

ཕ་མེས་རིག་འཛིན་བརྒྱུད་པའི་ཐུགས་དམ་ཀྱི་སྐྱེལ་སོ། །

pamé rigdzin gyupé toukdam kyi kyelso

La pratique ultime transmise par la lignée des vidyādharas

འཇའ་ལུས་ཆོས་སྐུ་གྲུབ་པའི་ཐེག་རྩེ་ཡི་ཆོས་ཚུལ། །

jalu chökou droubpé tek tsé yi chö tsoul

Est le Dharma du plus éminent véhicule ; il comprend les moyens d’atteindre le dharmakāya en corps d’arc-en-ciel.

འདི་དང་འཕྲད་ཚད་སྲིད་པ་ཐ་མ་རུ་ངེས་པས། །

di dang tré tsé sipa tama rou ngépé

Tous ceux qui le rencontrent découvrent réellement la chose la plus rare !

བློ་ཕུགས་ཁོང་ལ་བཅོལ་བའི་རྣལ་འབྱོར་ང་སྐྱིད་པ། །

lo pouk k’ong la chölwé naljor nga kyipa

Moi, un yogi qui le garde toujours à l’esprit, je suis comblé de bonheur !

རིགས་ཀུན་ཁྱབ་བདག་མི་ཕམ་བློ་གྲོས་ནི་དྲི་མེད། །

rik koun k’yabdak mipam lodrö di dri mé

Seigneur de toutes les familles de bouddhas, Mipham Lodrö Drimé,

མོས་གུས་དད་པའི་ཡིད་མཁར་འབྲལ་མེད་དུ་བསྙེན་པས། །

mögu dépé yi k’ar dral mé dou nyenpé

En m’en remettant à toi inséparablement dans la citadelle de ma dévotion,

རིག་སྟོང་གཉུག་མ་རྡོ་རྗེའི་རང་ཚུགས་ཤིག་ཟིན་ཏེ། །

rik tong nyoukma dorjé rang tsouk shik zin té

J’ai réalisé la nature authentique et indestructible de la présence éveillée et de la vacuité,

ཡིད་དཔྱོད་བཅོས་མའི་ལྟ་སྒོམ་ཡིད་ཡུལ་ནས་བོར་སོང་། །

yichö chömé ta gom yi yul né bor song

Et me suis délesté de la spéculation mentale et des vues et méditations artificielles.

སྡུག་འབད་ཨུ་ཚུགས་བརྩོན་པའི་དཔེ་ཀློག་ལ་མ་ལྟོས། །

douk bé ou tsouk tsönpé pé lok la ma tö

Sans dépendre d’efforts éreintants et d’apprentissage livresque,

གཟུང་འཛིན་སེམས་ཀྱི་འདུད་རྒྱ་སྙིང་དབུས་ནས་གྲོལ་བས། །

zoung dzin sem kyi du gya nying u né drolwé

Les nœuds de l’esprit dualiste se sont dénoués tout au fond de mon cœur,

མདོ་སྔགས་གཞུང་བརྒྱའི་གནད་གསང་རྩོལ་མེད་དུ་ཤར་བའི། །

do ngak zhoung gyé né sang tsolmé dou sharwé

Et les secrets d’une centaine d’ouvrages soutriques et mantriques sont apparus sans difficulté.

ཐེག་རྩེའི་གསང་ལམ་སྙོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ང་སྐྱིད་པ། །

tek tsé sang lam nyokpé naljor nga kyipa

Moi, un yogi qui emprunte la voie secrète du pinacle des approches spirituelles, je suis comblé de bonheur !

དམིགས་མེད་བྱམས་དང་སྙིང་རྗེས་ལྷག་བསམ་གྱིས་བསྐུལ་ནས། །

mikmé jam dang nyingjé l’aksam gyi kul né

Motivé par la plus pure des intentions, faite d’amour et de compassion dépourvus de limites conceptuelles,

འབྲེལ་ཚད་འགྲོ་ཀུན་དག་པའི་ཞིང་བཟང་དུ་ཁྲིད་ཕྱིར། །

drel tsé dro kun dakpé zhing zang dou tri chir

Et souhaitant mener à la plus parfaite des terres pures tous ceux et celles qui me sont connectés,

ཞུམ་མེད་སྙིང་སྟོབས་བརྩོན་པའི་གོ་ཆ་ཞིག་བགོས་ནས། །

zhoum mé nying tob tsönpé go cha zhik gö né

Je porterai l’armure d’une diligence sans faille et d’une inébranlable force de caractère.

གཞན་དོན་ཡིད་བཞིན་འགྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ང་སྐྱིད་པ། །

zhen dön yizhin droubpé naljor nga kyipa

Moi, un yogi qui accomplit le bien des autres, je suis comblé de bonheur !

ཕན་བདེའི་འབྱུང་གནས་ཐུབ་བསྟན་རིན་ཆེན་གྱི་ཏོག་བཟང་། །

pendé joungné toubten rinchen gyi tok zang

Le joyau de la couronne des enseignements du Bouddha, source de tous bonheurs et bienfaits,

ཆེར་སྙིགས་ཐུན་གསུམ་འཁོར་ལོའི་སྨག་རུམ་དུ་གནས་པ། །

cher nyik tun soum k’orlö makroum dou népé

Demeure normalement caché pendant la sombre nuit des époques dégénérées,

བཤད་སྒྲུབ་རྒྱལ་མཚན་དཀར་པོའི་རྩེ་མོ་རུ་བཏེགས་ནས། །

shé droup gyaltsen karpö tsémo rou tek né

Mais je l’ai hissé sur la blanche bannière de la victoire de l’étude et de la pratique.

བསྟན་པའི་ཞབས་ཏོག་འགྲུབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ང་སྐྱིད་པ། །

tenpé zhap tok droubpé naljor nga kyipa

Moi, un yogi qui rend service aux enseignements, je suis comblé de bonheur !

འབྱུང་འདུས་སྒྱུ་མའི་ཕུང་པོ་ཟག་བཅས་ཀྱི་འཁྲུལ་འཁོར། །

joungdu gyoumé poungpo zakché kyi troulk’or

Cet engin souillé, assemblage illusoire des éléments,

བར་མེད་ན་དང་རྒ་བའི་དུཿཁ་ཡིས་ཟིན་ཀྱང་། །

barmé na dang gawé douk’a yi zin kyang

Est tourmenté par l’incessant duḥkha de la maladie et de la vieillesse ;

དལ་འབྱོར་མི་ཚེ་དོན་ལྡན་དམ་ཆོས་ཀྱིས་འཁྱོལ་བས། །

daljor mi tsé dön den damchö kyi k’yölwé

Mais avec une vie humaine pleine des libertés et richesses et dévouée lucidement au Dharma,

སེམས་ལ་གུ་ཡང་སྐྱིད་ཀྱི་ཉི་མ་ཞིག་ཤར་འདུག །

sem la gou yang kyi kyi nyima zhik shar douk

Le soleil du bonheur se lève librement et dans toute sa splendeur en mon esprit !

ད་ནི་རྩ་གསུམ་ལྷ་དང་བླ་མ་ཡི་དགྱེས་བརྩེས། །

da ni tsa soum l’a dang lama yi gyé tsé

Maintenant que le maître et les déités des trois racines m’ont accepté avec amour

དབུགས་དབྱུང་གསང་གཏམ་རོལ་མོ་རྣ་བ་རུ་སོན་ནས། །

ouk young sang tam rolmo nawa rou sön né

Et que la musique des instructions secrètes est passée dans mes oreilles,

བདེ་ནས་བདེ་བར་འགྲོ་བའི་གདེངས་ཆེན་ཞིག་རྙེད་དེ། །

dé né déwar drowé ding chen zhik nyé dé

J’ai gagné la pleine confiance de celui qui va de joie en joie,

གཅིག་པུར་གནས་ཀྱང་སྐྱིད་པའི་ཉམས་གླུ་ཞིག་འགུགས་འདོད། །

chikpour né kyang kyipé nyamlou zhik gouk dö

Et même dans la solitude, je suis inspiré à chanter un chant d’allégresse !

གསོན་ཀྱང་དགའ་སྟེ་བསྟན་འགྲོའི་དོན་ཆེན་ཞིག་འགྲུབ་འདུག །

sön kyang ga té tendrö dön chen zhik droup douk

Dans la vie, je suis joyeux car je sers les enseignements et les êtres.

ཤི་ཡང་དགའ་སྟེ་དག་པའི་ཞིང་ཁམས་འགྲོ་ངེས། །

shi yang ga té dakpé zhing k’am dro ngé

Dans la mort, je serai également joyeux, sachant que je m’en irai sans doute vers une terre pure.

སྐྱིད་སྡུག་ལས་ཀྱི་སྣང་བ་ཇི་འདྲ་ཞིག་བྱུང་ཡང་། །

kyi douk lé kyi nangwa ji dra zhik joung yang

Quelles que soient les expériences karmiques qui surviennent, positives ou négatives,

ཡིད་ལ་རེ་དང་དོགས་པའི་སེམས་ཁྲལ་དེ་བོར་སོང་། །

yi la ré dang dokpé sem tral dé bor song

J’ai renoncé à l’agitation mentale basée sur l’espoir et la crainte !

ནམ་ཞིག་ཟག་བཅས་ཕུང་པོའི་སྦུབས་རྒྱ་ལས་གྲོལ་ཚེ། །

nam zhik zakché poungpö boub gya lé drol tsé

Quand viendra le temps de sortir du carcan de ces agrégats contaminés,

དབང་མེད་ལས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་སྒྱུ་ལུས་འདིས་སུན་ནས། །

wangmé lé kyi kyépé gyou lu di sun né

Je rejetterai ce corps illusoire et incontrôlable né du karma,

བདེ་ལྡན་དག་པའི་ཞིང་གི་མེ་ཏོག་གི་སྙིང་པོར། །

dé den dakpé zhing gi mé tok gi nyingpor

Et rechercherai plutôt une forme suprême ornée des signes et des marques

ཡིད་འོང་མཚན་དཔེས་མཛེས་པའི་ལུས་མཆོག་ཞིག་ལེན་འདོད། །

yi ong tsenpé dzépé lu chok zhik len dö

Au cœur d’une fleur de lotus, sur la terre pure de Sukhāvatī.

སངས་རྒྱས་དངོས་ལས་ཐེག་མཆོག་གདམས་པ་ཞིག་མནོས་ནས། །

sangyé ngö lé tek chok dampa zhik nö né

Ayant reçu d’un véritable bouddha des instructions sur le véhicule suprême,

རྟོགས་པའི་ལུས་སྟོབས་རྫོགས་ཏེ་སྤྲུལ་བ་ཡི་རོལ་གར། །

tokpé lu tob dzok té troulwa yi rol gar

Mon corps de réalisation parachèvera sa force, et son déploiement émané

རིག་འཛིན་སེམས་དཔའ་སེམས་མའི་མཛའ་གྲོགས་དང་བལྡེབས་ནས། །

rigdzin sempa semmé dza drok dang deb né

Savourera la compagnie des vidyādhara, vidyādharī, bodhisattva et bodhisattvī.

དག་དང་མ་དག་ཞིང་དུ་ལྟད་མོ་རུ་ཕེབས་འགྲོ། །

dak dang ma dak zhing dou témo rou peb dro

Tout en voyageant vers des domaines purs et impurs pour y contempler des spectacles variés.

མདོར་ན་ད་ནས་བརྩོན་པའི་གོ་ཆ་ཞིག་བགོས་ཏེ། །

dor na da né tsönpé go cha zhi gö té

En bref, je me réjouis qu’en revêtant l’armure de la diligence

ཀུན་བཟང་སྤྱོད་པ་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་ལ་བསླབས་ནས། །

kounzang chöpa gyatsö namtar la lab né

Et en m’entraînant aux activités de Samantabhadra, vastes comme l’océan,

མ་རྒན་འགྲོ་ཀུན་སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོ་ལས་སྒྲོལ་ཕྱིར། །

ma gen dro koun sipé gyatso lé drol chir

Je m’efforcerai, tant que l’espace durera, de libérer de l’océan de l’existence

ནམ་མཁའ་སྲིད་དུ་བརྩོན་ལ་སྤྲོ་བ་ཞིག་སྐྱེས་བྱུང་། །

namk’a si dou tsön la trowa zhik kyé choung

Tous les êtres, qui ont été mes propres mères !

དེ་ལྟར་ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་ལོའི་རོལ་མོ་ཡི་དབྱངས་སྙན། །

dé tar longchö k’orlö rolmo yi yang nyen

Quand cette douce musique issue de la roue du plaisir perpétuel –

བཀྲ་ཤིས་དོན་ཀུན་གྲུབ་པའི་དགའ་སྐྱིད་ཀྱི་དོ་ཧ། །

trashi dön kun droubpé gakyi kyi doha

Ce doha d’allégresse qui suscite la bonne fortune et les accomplissements universels –

འདི་ཉིད་རྣ་བར་སོན་པའི་མཆོག་དམན་གྱི་འགྲོ་ཀུན། །

di nyi nawar sönpé chok men gyi dro kun

Est entendue par un être, quel qu’il soit et qu’il soit de statut humble ou élevé,

རྟག་ཏུ་མྱ་ངན་མེད་པའི་དཔལ་ཡོན་ལ་སྨོན་ནོ། །

taktou nya ngen mépé palyön la mön no

Puisse-t-il acquérir la chance inouïe consistant à s’affranchir à jamais de la souffrance !

ཞེས་པ་འདི་ནི་བོད་རབ་བྱུང་ ༡༧ པའི་ས་ཡོས་ས་ག་ཟླ་བའི་ཚེས་ ༢ ཀྱི་སྔ་དྲོའི་ཆར་ངག་དབང་བློ་གྲོས་མཚུངས་མེད་པས་གང་ཤར་བཅོས་བསྒྱུར་མ་བྱས་པར་སྨྲས་པ་དགེའོ།། །།

Ainsi, le matin du deuxième jour du mois de vaiśākha, en l’année du Lièvre de Terre du dix-septième cycle calendaire (1999), Ngawang Lodrö Tsoungmé a prononcé ces mots tels qu’ils lui sont venus à l’esprit et les a couchés par écrit sans les modifier. Que la vertu abonde !

| Traduit en français par Vincent Thibault (2024) sur la base de la traduction anglaise d’Adam Pearcey (2018).

Source

'jigs med phun tshogs 'byung gnas. "rnal 'byor skyid pa'i nyams glu bkra shis don kun 'grub pa'i sgra dbyangs/" In gsung 'bum/_'jigs med phun tshogs 'byung gnas/. 3 vols. xiang gang : xiang gang xin zhi chu ban she, 2002. (BDRC W00KG03976). Vol. 3: 422–424.

Version : 1.0-20241127