La casa de las traducciones del budismo tibetano
ISSN 2753-4812
ISSN 2753-4812

Alabanza al Buda

English | Deutsch | Español | Français | བོད་ཡིག

༄༅། །ཐུབ་པའི་བསྟོད་པ་ཐབས་མཁས་ཐུགས་རྗེ་མ།

Gran alabanza a los doce actos del Buda

por Ārya Nāgārjuna

 

ཐབས་མཁས་ཐུགས་རྗེས་ཤཱཀྱའི་རིགས་སུ་འཁྲུངས། །

tabkhe tukje shakye rik su trung

Con medios hábiles y compasión naciste en el clan Śākya,

གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་བདུད་ཀྱི་དཔུང་འཇོམས་པ། །

zhen gyi mi tub dü kyi pung jompa

tu forma física resplandece como una montaña de oro,

གསེར་གྱི་ལྷུན་པོ་ལྟ་བུར་བརྗིད་པའི་སྐུ། །

ser gyi lhünpo tabur jipe ku

invencible ante los demás, venciste a las hordas de Māra.

ཤཱཀྱའི་རྒྱལ་པོ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

shakye gyalpo khyö la chaktsal lo

A ti, Rey de los Śākyas, rindo homenaje.1

 

གང་གིས་དང་པོར་བྱང་ཆུབ་ཐུགས་བསྐྱེད་ནས། །

gang gi dangpor changchub tukkye ne

Te alabaré a ti, que despertaste primero la mente de la iluminación.

བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་མཛད་ཅིང༌། །

sönam yeshe tsok ñi dzok dze ching

Luego, completaste las acumulaciones de mérito y sabiduría.

དུས་འདིར་མཛད་པ་རྒྱ་ཆེན་འགྲོ་བ་ཡི། །

dü dir dzepa gyachen drowa yi

En esta era, a través de la vasta influencia de tus acciones,

མགོན་གྱུར་ཁྱོད་ལ་བདག་གིས་བསྟོད་པར་བགྱི། །

gön gyur khyö la dak gi töpar gyi

te has convertido en el protector de los seres.

 

ལྷ་རྣམས་དོན་མཛད་འདུལ་བའི་དུས་མཁྱེན་ནས། །

lha nam dön dze dulwe dü khyen ne

Homenaje a ti, que tras enseñar a los dioses,

ལྷ་ལས་བབས་ནས་གླང་ཆེན་ལྟར་གཤེགས་ཤིང༌། །

lha le bab ne langchen tar shek shing

supiste que era el momento de bajar de los reinos celestiales y enseñar a la humanidad.

རིགས་ལ་གཟིགས་ནས་ལྷ་མོ་སྒྱུ་འཕྲུལ་མའི། །

rik la zik ne lhamo gyutrul me

Descendiste como un gran elefante,

ལྷུམས་སུ་ཞུགས་པར་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

lhum su zhukpar dze la chaktsal lo

pudiste ver en el vientre de Māyādevī, la familia adecuada.

 

ཟླ་བ་བཅུ་རྫོགས་ཤཱཀྱའི་སྲས་པོ་ནི། །

dawa chu dzok shakye sepo ni

Homenaje a ti, príncipe de los Śākyas, que naciste a los diez meses

བཀྲ་ཤིས་ལུམྦིའི་ཚལ་དུ་བལྟམས་པའི་ཚེ། །

tashi lumbi tsal du tampe tse

en el bosque de Lumbinī, donde

ཚངས་དང་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བཏུད་མཚན་མཆོག་ནི། །

tsang dang gyajin gyi tü tsen chok ni

el gran Brahmā e Indra te veneraron, tu marcas supremas

བྱང་ཆུབ་རིགས་སུ་ངེས་མཛད་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

changchub rik su ngedze chaktsal lo

demostraron que estabas destinado al despertar definitivo.

 

གཞོན་ནུ་སྟོབས་ལྡན་མི་ཡི་སེང་གེ་དེས། །

zhönnu tobden mi yi senge de

Homenaje a ti, oh león de la raza humana, en todo tu vigor juvenil,

ཨ་ངྒ་མ་ག་དྷར་ནི་སྒྱུ་རྩལ་བསྟན། །

anga magadhar ni gyutsal ten

durante los juegos deportivos de Aṅga Magadha,

སྐྱེ་བོ་དྲེགས་པ་ཅན་རྣམས་ཚར་བཅད་ནས། །

kyewo drekpachen nam tsarche ne

mostraste tu destreza y sin rival

འགྲན་ཟླ་མེད་པར་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

drenda mepar dze la chaktsal lo

triunfaste sobre los concursantes orgullosos.

 

འཇིག་རྟེན་ཆོས་དང་མཐུན་པར་བྱ་བ་དང༌། །

jikten chö dang tünpar chawa dang

Homenaje a ti, que para cumplir con las convenciones mundanas,

ཁ་ན་མ་ཐོ་སྤང་ཕྱིར་བཙུན་མོ་ཡི། །

khana mato pang chir tsünmo yi

y evitar todas las faltas, tomaste una reina

འཁོར་དང་ལྡན་མཛད་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིས། །

khor dangden dze tab la khepa yi

y cortesanos. Con estos medios hábiles,

རྒྱལ་སྲིད་སྐྱོང་བར་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

gyalsi kyongwar dze la chaktsal lo

gobernaste tu reino.

 

འཁོར་བའི་བྱ་བར་སྙིང་པོ་མེད་གཟིགས་ནས། །

khorwe chawar nyingpo me zik ne

Homenaje a ti, que viste el samsāra como una futilidad,

ཁྱིམ་ནས་བྱུང་སྟེ་མཁའ་ལ་གཤེགས་ནས་ཀྱང༌། །

khyim ne chung te kha la shek ne kyang

renunciaste a tu hogar y viajaste por el cielo.

མཆོད་རྟེན་རྣམ་དག་དྲུང་དུ་ཉིད་ལས་ཉིད། །

chörten namdak drung du ñi le ñi

Frente a la stūpa Viśuddha,

རབ་ཏུ་བྱུང་བར་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

rabtu chungwar dze la chaktsal lo

tomaste votos y renunciaste a la vida mundana.

 

བརྩོན་པས་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པར་དགོངས་ནས་ནི། །

tsönpe changchub drubpar gong ne ni

Homenaje a ti, que decidido a perseverar hasta la budeidad,

ནཻ་རཉྫ་ནའི་འགྲམ་དུ་ལོ་དྲུག་ཏུ། །

nai rañdzane dram du lo druk tu

durante seis años practicaste austeridades a las orillas del río Nairañjanā.

དཀའ་བ་སྤྱད་མཛད་བརྩོན་འགྲུས་མཐར་ཕྱིན་པས། །

kawa che dze tsöndrü tarchinpe

Y llevando la diligencia a su máxima perfección,

བསམ་གཏན་མཆོག་བརྙེས་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

samten chok ñe dze la chaktsal lo

alcanzaste el samādhi supremo.

 

ཐོག་མ་མེད་ནས་འབད་པ་དོན་ཡོད་ཕྱིར། །

tokma me ne bepa dön yö chir

Homenaje a ti, que para darle sentido a todos los esfuerzos

མ་ག་དྷ་ཡི་བྱང་ཆུབ་ཤིང་དྲུང་དུ། །

magadha yi changchub shingdrung du

que realizaste desde tiempo sin principio,

སྐྱིལ་ཀྲུང་མི་གཡོ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ནས། །

kyiltrung mi yo ngönpar sangye ne

permaneciste inmóvil en la postura vajra bajo el árbol bodhi en Magadha,

བྱང་ཆུབ་རྫོགས་པར་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

changchub dzokpar dze la chaktsal lo

y despertaste por completo a la budeidad.

 

ཐུགས་རྗེས་འགྲོ་ལ་མྱུར་དུ་གཟིགས་ནས་ནི། །

tukje dro la ñurdu zik ne ni

Homenaje a ti, que miraste con compasión a los seres,

ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི་ལ་སོགས་གནས་མཆོག་ཏུ། །

wa ra na si lasok ne chok tu

empezaste a hacer girar la rueda del dharma

ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ནས་གདུལ་བྱ་རྣམས། །

chö kyi khorlo kor ne dulja nam

en lugares sagrados como Vārāṇasī,

ཐེག་པ་གསུམ་ལ་འགོད་མཛད་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

tekpa sum la gö dze chaktsal lo

estableciendo discípulos en los tres yanas.

 

གཞན་གྱིས་རྒོལ་བ་ངན་པ་ཚར་བཅད་ཕྱིར། །

zhen gyi golwa ngenpa tsarche chir

Homenaje a ti, que destruiste por completo a los oponentes malignos,

མུ་སྟེགས་སྟོན་པ་དྲུག་དང་ལྷས་བྱིན་སོགས། །

mutek tönpa druk dang lhejin sok

tales como Devadatta y los seis thīrthikas.

འཁོར་མོ་འཇིག་གི་ཡུལ་དུ་བདུད་རྣམས་བཏུལ། །

khormo jik gi yul du dü nam tul

así como los māras en Vārāṇasī,2

ཐུབ་པ་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

tubpa yul le gyal la chaktsal lo

oh, gran sabio, ¡victorioso en la batalla!

 

སྲིད་པ་གསུམ་ན་དཔེ་མེད་ཡོན་ཏན་གྱི། །

sipa sum na peme yönten gyi

Homenaje a ti, que realizaste grandes milagros en Srāvasti,

མཉན་དུ་ཡོད་པར་ཆོ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་བསྟན། །

ñen du yöpar chotrul chenpo ten

de un esplendor inigualable en los tres reinos.

ལྷ་མི་འགྲོ་བ་ཀུན་གྱིས་རབ་མཆོད་པ། །

lhami drowa kün gyi rab chöpa

Los dioses, los humanos y todos los seres hicieron ofrendas

བསྟན་པ་རྒྱས་པར་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

tenpa gyepar dze la chaktsal lo

para que tus enseñanzas aumentaran y se difundieran.

 

ལེ་ལོ་ཅན་རྣམས་ཆོས་ལ་བསྐུལ་བྱའི་ཕྱིར། །

lelo chen nam chö la kul che chir

Homenaje a ti, que para alentar a los perezosos al dharma,

རྩྭ་མཆོག་གྲོང་གི་ས་གཞི་གཙང་མ་རུ། །

tsachok drong gi sa zhi tsangma ru

abandonaste tu cuerpo, pese a ser inmortal y como un vajra,

འཆི་མེད་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སྐུ་གཤེགས་ནས། །

chime dorje tabü ku shek ne

y pasaste al parinirvāṇa

མྱ་ངན་འདའ་བར་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

ña ngen dawar dze la chaktsal lo

en la tierra pura de Kusinagara.

 

ཡང་དག་ཉིད་དུ་འཇིག་པ་མེད་ཕྱིར་དང༌། །

yangdak ñi du jikpame chir dang

Homenaje a ti, que para demostrar que en realidad no habías perecido,

མ་འོངས་སེམས་ཅན་བསོད་ནམས་ཐོབ་བྱའི་ཕྱིར། །

ma ong semchen sönam tob che chir

para que los seres del futuro pudieran obtener gran mérito,

དེ་ཉིད་དུ་ནི་རིང་བསྲེལ་མང་སྤྲུལ་ནས། །

deñi du ni ringsel mang trul ne

generaste una gran riqueza de reliquias

སྐུ་གདུང་ཆ་བརྒྱད་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

kudung cha gye dze la chaktsal lo

que luego se dividieron en ocho porciones.

 

དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་བདག་པོ་བཅོམ་ལྡན་གྱི། །

detar tenpe dakpo chomden gyi

Por el mérito de alabar brevemente todas estas acciones nobles,

མཛད་པའི་ཚུལ་ལ་མདོ་ཙམ་བསྟོད་པ་ཡི། །

dzepe tsul la do tsam töpa yi

los actos del victorioso, maestro de las enseñanzas,

དགེ་བས་འགྲོ་བ་ཀུན་གྱི་སྤྱོད་པ་ཡང་། །

gewe drowa kün gyi chöpa yang

que las acciones de todos los seres estén llenas de virtud,

བདེ་གཤེགས་ཉིད་ཀྱི་སྤྱོད་དང་མཚུངས་པར་ཤོག །

deshek ñi kyi chö dang tsungpar shok

iguales a las del propio Sugata.

 

དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཁྱེད་སྐུ་ཅི་འདྲ་དང་། །

dezhin shekpa khye ku chindra dang

Oh Tathāgata, que todos nuestros cuerpos, nuestra longevidad,

འཁོར་དང་སྐུ་ཚེའི་ཚད་དང་ཞིང་ཁམས་དང་། །

khor dang kutse tse dang zhingkham dang

nuestro séquito, reinos puros, cualidades sublimes

ཁྱེད་ཀྱི་མཚན་མཆོག་བཟང་པོ་ཅི་འདྲ་བ། །

khye kyi tsen chok zangpo chindrawa

y también todos nuestros signos de iluminación,

དེ་འདྲ་ཁོ་ནར་བདག་སོགས་འགྱུར་བར་ཤོག །

dendra khonar dak sok gyurwar shok

sean perfeccionados por completo, exactamente como los tuyos.

 

ཁྱེད་ལ་བསྟོད་ཅིང་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་མཐུས། །

khye la tö ching solwa tabpe tü

Por el poder de esta alabanza y esta oración,

བདག་སོགས་གང་དུ་གནས་པའི་ས་ཕྱོགས་སུ། །

dak sok gangdu nepe sachok su

que en todos los lugares donde moremos,

ནད་དང་དབུལ་ཕོངས་འཐབ་རྩོད་ཞི་བ་དང་། །

ne dang ulpong tabtsö zhiwa dang

no haya enfermedades y se disipen todos los conflictos.

ཆོས་དང་བཀྲ་ཤིས་འཕེལ་བར་མཛད་དུ་གསོལ། །

chö dang tashi pelwar dze du sol

Que la buena fortuna se propague y el dharma se preserve.3

 

| Traducido al español por Sara Rojo y revisado por Paula Jardón, con el generoso apoyo de la Fundación Tertön Sogyal de España, 2023.

 

Versión: 1.0-20230629

  1. Este verso ha sido añadido al texto original de Nāgārjuna, posiblemente por Drikung Kyobpa Jikten Sumgön.
  2. Tib. 'khor mo 'jig. Según Sakya Paṇḍita's Gateway to Learning (mkhas 'jug), este es un nombre alternativo de Vārāṇasī.
  3. Estos dos últimos versos han sido añadidos al texto original de Nāgārjuna, posiblemente por Drikung Kyobpa Jikten Sumgön.
Nāgārjuna

Los doce actos del Buda

Informaciones relacionadas:

Perfiles de autor en BDRC: P4954 P16

Descargar este texto:

EPUB  PDF 
Esta web utiliza cookies para recopilar estadísticas de uso anónimas y mejorar la experiencia.
Decline
Accept