Guru-yoga axé sur Mipham Rinpoché

༄༅། །ཀུན་གཟིགས་མ་ཧཱ་པཎྜི་ཏ་མི་ཕམ་འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱི་བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། །

Pour intensifier la lumière de la sagesse

Un guru-yoga axé sur Mipham Jamyang, le Mahāpaṇḍita qui voit tout

par Jamyang Khyentsé Chökyi Lodrö

 

ན་མོ་མཉྫུ་ཤྲཱི་གུ་ར་ཝེ།

Namo mañjuśrī-gurave !

དེ་ལ་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་ཐུག་ཟབ་མོ་བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་མཁྱེན་གཉིས་སྣང་བ་རྒྱས་པར་འདོད་པས་འདིར་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལའང་གསུམ། སྔོན་འགྲོ། དངོས་གཞི། རྗེས་སོ། །

Si vous souhaitez amplifier la lumière de la double connaissance par la profonde pratique du guru-yoga – cette voie insurpassable –, voici comment faire. Cette pratique comprend trois parties : les préliminaires, la partie principale et la conclusion.

 

I. Les préliminaires

དང་པོ་ལ་གཉིས།

La première partie comprend deux éléments.

སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ནི།

1. Prendre refuge

བདག་གཞན་ཡིད་ཅན་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་ཀུན། །

dakzhen yichen drowa t'adak kün

Avec tous les êtres sans exception,

དུས་འདི་ནས་བཟུང་བྱང་ཆུབ་མ་ཐོབ་བར། །

du di né zoung changchoub matob bar

À partir de maintenant et jusqu’à l’éveil,

བླ་མ་མཆོག་དང་དཀོན་མཆོག་རིན་པོ་ཆེར། །

lama chok dang könchok rinpochér

Je me réfugie auprès du maître suprême et des Trois Précieux Joyaux ;

སྐྱབས་སུ་མཆིའོ་བདག་རྒྱུད་བྱིན་གྱིས་རློབས། །

kyab sou chi o dak gyu jingyi lob

Veuillez bénir mon esprit !

ལན་གསུམ།

Trois fois.

གཉིས་པ་སེམས་བསྐྱེད་ནི། །

2. Éveiller la bodhicitta

བདག་གིས་མཁའ་མཉམ་འགྲོ་བའི་དོན་སླད་དུ། །

dak gi k'anyam drowé dön lédou

Pour le bien des êtres, aussi infinis que l’espace,

ལམ་གྱི་སྙིང་པོ་ཟབ་མོ་བླ་མ་ཡི། །

lam gyi nyingpo zabmo lama yi

Je m’appliquerai continuellement à ce suprême yoga du maître,

རྣལ་འབྱོར་མཆོག་ལ་རྟག་ཏུ་བརྩོན་བྱས་ནས། །

naljor chok la taktou tsön jé né

L’essence profonde de la voie,

སྲིད་ཞིར་མི་གནས་གོ་འཕང་མཆོག་ཐོབ་བྱ། །

sizhir mi né gop'ang chok t'obja

Et je parviendrai au niveau suprême qui ne s’attarde ni dans l’existence ni dans la quiétude.

ལན་གསུམ།

Trois fois.

II. La pratique principale

གཉིས་པ་དངོས་གཞི་ལ་གསུམ་ལས།

Celle-ci comprend trois sections.

དང་པོ་རྟེན་བསྐྱེད་པ་ནི།

1. La visualisation

གཟུང་འཛིན་ཆོས་ཀུན་མི་དམིགས་སྟོང་པའི་ངང་། །

zoungdzin chö kün mimik tongpé ngang

À partir d’un état de vacuité, dans lequel nul phénomène duel n’est observé,

མདུན་མཁར་སེང་ཁྲི་པདྨ་ཟླ་བའི་སྟེང་། །

dün k'ar sengt'ri péma dawé teng

Dans le ciel devant moi, sur un trône léonin et un siège fait d’un lotus et d’un disque lunaire,

མཁྱེན་པའི་གཏེར་ཆེན་མི་ཕམ་རྣམ་པར་རྒྱལ། །

k'yenpé terchen mip'am nampar gyal

Apparaît Mipham Namgyal, le grand trésor de connaissances,

དཀར་གསལ་ཞི་འཛུམ་ཕྱག་གཡས་ཆོས་འཆད་ཀྱི། །

karsal zhi dzoum chak yé chö ché kyi

D’un blanc brillant, souriant paisiblement ; de sa main droite, dans le mudrā de l’enseignement du Dharma,

ཕྱག་རྒྱས་ཨུཏྤལ་སྟེང་ན་རལ་གྲི་བསྣམས། །

chakgyé outpal teng na raldri nam

Il tient une fleur d’utpala sur laquelle repose une épée,

གཡོན་པས་མཉམ་བཞག་མདོ་སྔགས་གླེགས་བམ་འཛིན། །

yönpé nyamzhak do ngak lekbam dzin

Et de la main gauche, dans le geste de l’équanimité, il tient un volume de sūtras et mantras.

སྐུ་ལ་ཆོས་གོས་ཞབས་གཉིས་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་། །

kou la chögö zhab nyi kyilmo troung

Il porte les robes du Dharma et ses deux jambes sont croisées.

དབུ་ལ་པཎ་ཞུ་སྣེ་རིང་མཛེས་པར་གསོལ། །

ou la pen zhou né ring dzépar sol

Il est coiffé de l’élégant chapeau des paṇḍitas pourvu de longs rabats.

རབ་འབྱམས་སྐྱབས་ཀུན་འདུས་པའི་སྐུར་གསལ་བའི། །

rabjam kyab kündupé kour salwé

Il apparaît clairement en tant que personnification de l’infinité des sources de refuge,

གནས་གསུམ་ཡིག་འབྲུ་གསུམ་གྱིས་མཚན་པར་གསལ། །

né soum yikdrou soum gyi tsenpar sal

Ses trois centres marqués par les trois syllabes-germes.

གཉིས་པ་ཚོགས་བསགས་པ་ནི།

2. Les accumulations

སྐྱབས་གནས་ཀུན་འདུས་དཔལ་ལྡན་བླ་མ་ལ། །

kyabné kündu palden lama la

Devant le maître glorieux, qui incarne toutes les sources de refuge,

ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གུས་པས་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

lu ngak yi soum gupé chaktsal lo

Je me prosterne, le corps, la parole et l’esprit empreints de dévotion.

ཕྱི་ནང་གསང་བའི་མཆོད་པའི་སྤྲིན་གྱིས་མཆོད། །

chi nang sangwé chöpé trin gyi chö

Je présente des nuées d’offrandes extérieures, intérieures et secrètes.

ཚེ་རབས་ཐོག་མེད་བསགས་པའི་སྡིག་ལྟུང་བཤགས། །

tsérab t'okmé sakpé diktoung shak

Je confesse les fautes et transgressions accumulées au fil de vies sans commencement.

འཁོར་འདས་དགེ་བ་ཀུན་ལ་རྗེས་ཡི་རང་། །

k'ordé géwa kün la jé yi rang

Je me réjouis de toutes les vertus relevant du saṃsāra et du nirvāṇa.

ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བླ་མེད་བསྐོར་བར་བསྐུལ། །

chö kyi k'orlo lamé korwar kul

Je vous demande de tourner la roue du Dharma insurpassable.

ཇི་སྲིད་མྱ་ངན་མི་འདའ་བཞུགས་གསོལ་འདེབས། །

jisi nya ngen mi da zhouk soldeb

Je vous prie de toujours demeurer, sans vous éloigner dans le nirvāṇa.

དགེ་ཚོགས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་བསྔོ། །

gé tsok lamé changchoub chenpor ngo

Je dédie toutes les vertus au grand éveil insurpassable.

བདག་གཞན་འགྲོ་ཀུན་སྲིད་ལས་རྣམ་གྲོལ་ཤོག །

dakzhen dro kün si lé namdrol shok

Puissent tous les êtres, moi y compris, se libérer pleinement de l’existence conditionnée !

རྒྱས་པར་སྤྲོ་ན་མཎྜལ་ཀྱང་ལན་གྲངས་ཅི་རིགས་པར་འབུལ།

Si vous souhaitez pratiquer de façon plus élaborée, offrez ici un nombre convenable de maṇḍalas.

གསུམ་པ་གསོལ་བ་འདེབས་པ་ནི།

3. La supplique

མོས་གུས་ཤུགས་དྲག་ཏུ་བསྐྱེད་ལ།

Éveillez une dévotion intense et récitez ce qui suit :

རིག་སྟོང་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་བྱིན་རླབས་ལས། །

riktong jampal zhönnu jinlab lé

Grâce aux bénédictions du jeune Mañjuśrī, union de la présence éveillée et de la vacuité,

དགོངས་པའི་ཀློང་ནས་སྤོབས་པའི་གཏེར་བརྒྱད་གྲོལ། །

gongpé long né pobpé ter gyé drol

Vous avez fait jaillir les huit trésors de l’assurance¹ depuis l’immensité de la réalisation ;

ལུང་རྟོགས་ཆོས་ཚུལ་རྒྱ་མཚོའི་མངའ་བདག་མཆོག །

loungtok chö tsul gyatsö ngadak chok

Ô suprême maître d’un océan de Dharma de transmission et de réalisation,

ཨ་ཛཱི་ཏ་བི་ཛ་ཡ་ལ་གསོལ་བ་འདེབས། །

adzita vidzaya la solwa deb

Je vous adresse mes prières, Ajita Vijaya – Mipham Namgyal !

ཞེས་ལན་གྲངས་ཅི་ནུས་དང་། རྒྱས་པར་རྣམ་ཐར་བསྟོད་པ་དང་། གསོལ་འདེབས་མཁས་གྲུབ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མཛད་པའི་རིགས་རྣམས་འདོན།

Récitez cette prière autant de fois que possible. Lorsque vous pratiquez de façon plus élaborée, récitez également la louange basée sur la vie libératrice et exemplaire du maître², de même que des prières composées par les grands érudits accomplis.

ཐུགས་རྒྱུད་བསྐུལ་བའི་བཟླས་པ་ནི།

Voici le mantra pour invoquer l’esprit de sagesse du maître :

ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་གུ་རུ་མཉྫུ་གྷོ་ཥ་ཨ་ཛཱི་ཏ་བི་ཛ་ཡ་སརྦ་སིདྡྷི་ཧཱུྃ།

om ah houng gourou mandzou ghosha adzita vidzaya sarva siddhi houng

oṃ āh hūṃ guru mañjughoṣa ajita vijaya sarva siddhi hūṃ³

ཞེས་པའང་བཟླའོ། །

Récitez ce qui précède.

ཤེས་རབ་འཕེལ་བའི་སླད་དུ་བཟླས་པ་བྱ་བར་སྤྲོ་ན།

Si votre récitation vise à accroître votre intelligence, ajoutez ce qui suit :

བླ་མའི་ཐུགས་དབུས་འཁོར་ལོ་དཀར་པོ་ནི། །

lamé t'ouk u k'orlo karpo ni

Au centre du cœur du maître se trouve une roue blanche

རྩིབས་དྲུག་ལྟེ་བར་དྷཱིཿཡིག་དམར་སེར་དང་། །

tsib drouk téwar dhih yik marser dang

Pourvue de six rayons, de la syllabe dhīḥ orange en son moyeu,

རྩིབས་སྟེང་ཡིག་འབྲུ་རེ་རེས་མཚན་པ་ལས། །

tsib teng yikdrou réré tsenpa lé

Et de l’une des syllabes-germes sur chacun des rayons ;

འཁོར་ལོ་སྔགས་བཅས་དཔག་མེད་རབ་འཕྲོས་པ། །

k'orlo ngak ché pakmé rab t'röpa

Il en jaillit une lumière sans borne et d’innombrables roues et mantras,

བདག་གི་སྙིང་དབུས་ཐིམ་པས་སྡིག་སྒྲིབ་སྦྱོང་། །

dak gi nying u t'impé dikdrib jong

Qui viennent se fondre dans mon cœur, purifiant mes méfaits et obscurcissements,

རྨོངས་པའི་མུན་པ་མ་ལུས་སེལ་བར་གྱུར། །

mongpé münpa malu selwar gyour

Et éliminant totalement les ténèbres de l’ignorance.

ཨོཾ་ཨ་ར་པ་ཙ་ན་དྷཱིཿ

om a ra pa tsa na dhih

oṃ a ra pa ca na dhīḥ

བརྒྱ་སྟོང་སོགས་བཟླའོ།

Récitez-le cent fois, mille fois, ou plus.

III. La conclusion

གསུམ་པ་རྗེས་ལ་གཉིས།

Celle-ci comporte deux sections.

དང་པོ་དབང་བླང་ཞིང་རང་ལ་བསྟིམ་པ་ནི།

1. L’initiation et la dissolution

བླ་མའི་གནས་གསུམ་འོད་ཟེར་དཀར་དམར་མཐིང་། །

lamé né soum özer kar mar t'ing

Des rayons de lumière blanche, rouge et bleue jaillissent des trois centres du maître

རིམ་དང་ཅིག་ཆར་བྱུང་ནས་སྒོ་གསུམ་ཐིམ། །

rim dang chikchar joung né go soum t'im

Et se fondent dans mon corps, ma parole et mon esprit, graduellement et tout d’un coup.

སྒྲིབ་པ་བཞི་དག་དབང་ཐོབ་སྐུ་བཞི་ཡི། །

dribpa zhi dak wang t'ob kou zhi yi

Les quatre obscurcissements sont purifiés, je reçois l’initiation,

ས་བོན་ཐེབས་ནས་བླ་མ་རང་ལ་ཐིམ། །

sabön t'eb né lama rang la t'im

Et les graines des quatre kāyas sont semées en moi.

ཆོས་ཉིད་མ་བཅོས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངང་། །

chönyi machö dézhin nyi kyi ngang

Puis, le maître se fond en moi et je demeure dans la dharmatā, l’ainsité libre de toute fabrication,

རང་བབས་གནས་ལུགས་རང་ཞལ་བལྟ་བར་བྱ། །

rangbab nélouk rang zhal tawar ja

Contemplant le visage même de ma condition naturelle.

ཞེས་ཅི་ནུས་སུ་མཉམ་པར་བཞག །

Demeurez aussi longtemps que possible en équilibre méditatif.

གཉིས་པ་ཐུན་ལས་ལྡང་བ་ནི།

2. L’émergence en fin de séance

དུས་འདི་ནས་བཟུང་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོའི་བར། །

du di né zoung changchoub nyingpö bar

Désormais et jusqu’à ce que je parvienne au cœur de l’éveil,

བླ་མ་འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་བཟུང་། །

lama jampé yang kyi jésou zoung

Puisse le maître Mañjughoṣa me guider et prendre soin de moi.

བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་ཀུན་ལ་མཚུངས་མེད་ཀྱི། །

ka dang tenchö kün la tsoungmé kyi

Puisse-t-il m’octroyer le grand trésor d’une assurance incomparable,

བློ་གྲོས་སྤོབས་པའི་གཏེར་ཆེན་སྩལ་དུ་གསོལ། །

lodrö pobpé terchen tsal dou sol

De même qu’une fine compréhension de la Parole du Bouddha et de tous les traités.

 

བདག་གི་སྒོ་གསུམ་བྱ་བ་ཅི་བགྱིས་པ། །

dak gi go soum jawa chigyi pa

Puisse tout ce que je fais – physiquement, verbalement et mentalement –

གཞན་ལ་ཕན་པ་འབའ་ཞིག་འགྱུར་བ་དང་། །

zhen la p'enpa bazhik gyourwa dang

Ne procurer que des bienfaits aux autres,

མཁྱེན་བརྩེ་ནུས་པ་མི་ཕམ་འཇམ་དབྱངས་ཀྱི། །

k'yen tsé nu pa mip'am jamyang kyi

Et puissé-je réaliser pleinement toutes les qualités libératrices

རྣམ་ཐར་ཡོངས་རྫོགས་མངོན་དུ་འགྱུར་བར་ཤོག །

namt'ar yongdzok ngön dou gyourwar shok

De la connaissance, de l’amour et du pouvoir de Mipham Jamyang !

ཅེས་དང་གཞན་ཡང་བསྔོ་སྨོན་གང་ཤེས་དང་། སྣང་གྲགས་རིག་གསུམ་བླ་མའི་ཁྱེར་སོ་གསུམ་དང་མི་འབྲལ་བར་བྱའོ། །

Récitez ces vers et toute autre prière de dédicace et d’aspiration que vous connaissez. Puis, tâchez de ne jamais vous écarter des « trois intégrations » grâce auxquelles on reconnaît le maître dans les apparences, les sons et la présence éveillée.

 

ཞེས་པའང་ཨ་ཛི་རོང་གི་གཟུར་ལྷ་འབུམ་སྤྲུལ་སྐུ་འཇམ་དབྱངས་བསྟན་འཛིན་བཟང་པོས་བསྐུལ་བ་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་བློ་གྲོས་པས་ཀཿཐོག་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་བྲིས་པ་སིདྡྷི་རསྟུ། དགེའོ།། །།

Écrit par Chökyi Lodrö au siège de Kaḥtok Dorjé Den à la demande de Tulku Jamyang Tendzin Zangpo de Zur Lhaboum, à Adzirong. Siddhirastu ! Que la vertu abonde !

 

| Traduit en français par Vincent Thibault (2026) sur la base de la traduction anglaise d’Adam Pearcey (2023), qui remerciait la Khyentse Foundation et le Tertön Sogyal Trust.

Sources

'Jam dbyangs chos kyi blo gros. "kun gzigs ma hā paṇḍita mi pham 'jam pa’i dbyangs kyi bla ma’i rnal 'byor ye shes snang ba rgyas pa/" in 'jam dbyangs chos kyi blo gros kyi gsung 'bum. 12 vols. Bir: Khyentse Labrang, 2012. (W1KG12986). Vol. 4: 103–106.

'Jam dbyangs chos kyi blo gros. "kun gzigs ma hā paṇḍi ta mi pham 'jam pa’i dbyangs kyi bla ma’i rnal 'byor ye shes snang ba rgyas pa." In bkra dge nas nyar tshags mdzad pa’i dpe rnying dpe dkon, 12: 361–366.

 

Version : 1.0-20261105

1. Par le passé, nous avons parfois traduit spobs pa'i gter brgyad par « huit trésors de la confiance », mais nous proposons aujourd’hui d’employer le terme « assurance », puisqu’il connote aussi le courage. En effet, spobs pa couvre un champ sémantique assez large (confiance, éloquence, courage, inspiration…). Voir, par exemple, https://www.lotsawahouse.org/fr/tibetan-masters/khenchen-ngawang-palzang/eight-treasures-aspiration . ↑
2. Voir : https://www.lotsawahouse.org/tibetan-masters/mipham/biographical-prayer . ↑
3. Nous avons ici suivi l’édition bkra dge nas nyar tshags mdzad pa’i dpe rnying dpe dkon. L’édition de 2012 omet deux syllabes et donne oṃ āh hūṃ guru mañjughoṣa ajita vija sarva siddhi. ↑