La maison des traductions du bouddhisme tibétain
ISSN 2753-4812
ISSN 2753-4812

L’Aspiration de Maitreya

English | Español | Français | བོད་ཡིག

༄༅། །བྱམས་པའི་སྨོན་ལམ།

L’Aspiration de Maitreya

extraite des Paroles du Bouddha

 

རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨཱརྻ་མཻ་ཏྲཱི་པྲ་ཎི་དྷཱ་ན་རཱ་ཛ།

gyagar ké dou arya mai tri pranidhana radza

En sanskrit : ārya-maitrī-praṇidhānarāja

བོད་སྐད་དུ། འཕགས་པ་བྱམས་པའི་སྨོན་ལམ་གྱི་རྒྱལ་པོ།

böké dou p'akpa jampé mönlam gyi gyalpo

En tibétain : pakpa champé mönlam gyi gyalpo

En français : La Souveraine aspiration du Noble Maitreya

 

སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

sangyé dang changchoub sempa t'amché la chaktsal lo

Hommage à tous les bouddhas et bodhisattvas !

ཀུན་དགའ་བོ་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱམས་པས་སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། ཉིན་ལན་གསུམ་མཚན་ལན་གསུམ་དུ་བླ་གོས་ཕྲག་པ་གཅིག་ཏུ་གཟར་ནས་པུས་མོ་གཡས་པའི་ལྷ་ང་ས་ལ་བཙུགས་ཏེ། ཐལ་མོ་སྦྱར་ནས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ་ཚིག་འདི་སྐད་ཅེས་སྨོན་ལམ་བཏབ་བོ། །

Ānanda, dans le passé, quand le bodhisattva mahāsattva Maitreya s’appliquait aux pratiques des bodhisattvas, il drapait son châle sur une épaule, posait le genou droit au sol et joignait les paumes, trois fois par jour et trois fois par nuit. Alors, il se concentrait sur les bouddhas, et exprimait cette aspiration1 :

སངས་རྒྱས་ཀུན་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

sangyé kün la chaktsal lo

Hommage à tous les bouddhas !

དྲང་སྲོང་ལྷ་མིག་ལྡན་པ་ཡི། །

drangsong l'a mik denpa yi

Hommage aux bodhisattvas

བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་ཡང༌། །

changchoub sempa nam dang yang

Doués de la clairvoyance des sages !

ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

nyent'ö nam la chaktsal lo

Hommage également aux śrāvakas !

 

ངན་འགྲོ་ལས་ནི་བཟློག་བགྱིད་ཅིང༌། །

ngendro lé ni dok gyi ching

Hommage à la bodhicitta, l’esprit d’éveil

མཐོ་རིས་ལམ་ནི་རབ་སྟོན་ལ། །

t'ori lam ni rab tön la

Qui contrecarre les renaissances inférieures,

རྒ་ཤི་མེད་པར་འདྲེན་བགྱིད་པ། །

gashi mépar dren gyipa

Montre la direction des domaines supérieurs,

བྱང་ཆུབ་སེམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

changchoub sem la chaktsal lo

Et mène à un état au-delà de la vieillesse et de la mort.

 

སེམས་ཀྱི་དབང་དུ་གྱུར་པས་ན། །

sem kyi wang dou gyourpé na

Je me présente devant les éveillés

བདག་གིས་སྡིག་པ་ཅི་བགྱིས་པ། །

dak gi dikpa chigyi pa

Pour confesser tous les méfaits

སངས་རྒྱས་སྤྱན་སྔར་མཆིས་ནས་སུ། །

sangyé chen ngar chi né sou

Que j’ai pu avoir commis

བདག་གིས་དེ་དག་བཤགས་པར་བགྱི། །

dak gi dédak shakpar gyi

Sous l’influence de l’esprit.

 

གང་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་གང་གིས། །

ganglé nampa soum gang gi

Que tout le mérite accumulé

བསོད་ནམས་ཚོགས་ནི་བསྐྱེད་པ་དེ། །

sönam tsok ni kyépa dé

Par les trois types d’actions

བདག་གི་ཀུན་མཁྱེན་ས་བོན་ཏེ། །

dak gi künk'yen sabön té

Devienne une graine me menant à l’omniscience

བདག་གི་བྱང་ཆུབ་མི་ཟད་ཤོག །

dak gi changchoub mizé shok

Et à l’éveil inépuisable.

 

ཕྱོགས་བཅུ་དག་གི་ཞིང་ཁམས་སུ། །

chok chou dak gi zhingk'am sou

Les bouddhas prennent acte et se réjouissent

སངས་རྒྱས་མཆོད་པ་གང་བྱུང་བ། །

sangyé chöpa gang joungwa

De toutes les offrandes présentées aux éveillés

སངས་རྒྱས་མཁྱེན་པས་ཡི་རང་བ། །

sangyé k'yenpé yirangwa

Dans tous les domaines des dix directions ;

དེ་ལ་བདག་ནི་ཡི་རང་ངོ༌། །

dé la dak ni yi rang ngo

Moi aussi, je m’en réjouis.

 

སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་བཤགས་པར་བགྱི། །

dikpa t'amché shakpar gyi

Je confesse tous mes actes négatifs.

བསོད་ནམས་ཀུན་ལ་ཡི་རང་ངོ༌། །

sönam kün la yi rang ngo

Je me réjouis de tous les actes méritoires.

སངས་རྒྱས་ཀུན་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལ། །

sangyé kün la chaktsal la

Je rends hommage à tous les bouddhas.

བདག་ནི་ཡེ་ཤེས་མཆོག་ཐོབ་ཤོག །

dak ni yéshé chok t'ob shok

Puissé-je atteindre la suprême sagesse primordiale !

 

ཕྱོགས་བཅུ་དག་གི་ཕྱོགས་རྣམས་ན། །

chok chou dak gi chok nam na

J’exhorte tous les bodhisattvas,

ས་བཅུ་དག་ལ་གནས་པ་ཡི། །

sa chou dak la népa yi

Sur chacun des dix niveaux,

བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་མཆོག །

changchoub sempa changchoub chok

Et où qu’ils se trouvent dans les dix directions,

འཚང་རྒྱ་བགྱིད་པར་བསྐུལ་མ་འདེབས། །

tsang gya gyipar koulma deb

À atteindre l’éveil suprême.

 

བྱང་ཆུབ་དམ་པར་སངས་རྒྱས་ཤིང༌། །

changchoub dampar sangyé shing

Puissent-ils devenir des bouddhas véritablement éveillés,

སྡེ་དང་བཅས་པའི་བདུད་བཏུལ་ནས། །

dé dang chépé du toul né

Surmontant tous les types d’influences négatives,

སྲོག་ཆགས་ཀུན་ལ་སྨན་སླད་དུ། །

sokchak kün la men lédou

Et puissent-ils ensuite tourner la roue du Dharma

ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་གྱུར་ཅིག །

chö kyi k'orlo kor gyour chik

Pour le bien de tous les êtres2.

 

ཆོས་རྔ་ཆེན་པོའི་སྒྲ་ཡིས་ནི། །

chö nga chenpö dra yi ni

Puisse le battement du grand tambour du Dharma

སྡུག་བསྔལ་སེམས་ཅན་ཐར་བགྱིད་ཤོག །

doukngal semchen t'ar gyi shok

Mettre fin à la souffrance des êtres.

བསྐལ་པ་བྱེ་བ་བསམ་ཡས་སུ། །

kalpa jéwa samyé sou

Puissent les éveillés enseigner le Dharma

ཆོས་སྟོན་མཛད་ཅིང་བཞུགས་གྱུར་ཅིག །

chö tön dzé ching zhouk gyour chik

Et demeurer pendant d’innombrables millions d’ères cosmiques.

 

འདོད་པའི་འདམ་དུ་བྱིང་གྱུར་ཅིང༌། །

döpé dam dou jing gyour ching

Je vous supplie, vous qui êtes suprêmes parmi les humains :

སྲེད་པའི་སྲད་བུས་དམ་བཅིངས་པ། །

sépé sébu dam chingpa

Regardez-nous, qui nous noyons dans la fange des désirs,

འཆིང་བ་ཀུན་གྱིས་བཅིངས་བདག་ལ། །

chingwa kün gyi ching dak la

Ligotés par la corde de la soif,

རྐང་གཉིས་མཆོག་རྣམས་གཟིགས་སུ་གསོལ། །

kang nyi chok nam zik sou sol

Complètement pris au piège de toutes sortes de façons.

 

སེམས་ཀྱི་དྲི་མར་གྱུར་པ་ལ། །

sem kyi drimar gyourpa la

Bouddhas, ne dépréciez pas

སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་སྨོད་མི་མཛད། །

sangyé nam ni mö mi dzé

Ceux dont l’esprit est impur.

སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བྱམས་ཐུགས་ལྡན། །

semchen nam la jam t'oukden

Plutôt, accordez votre amour à tous les êtres

སྲིད་པའི་མཚོ་ལས་སྒྲོལ་བར་ཤོག །

sipé tso lé drolwar shok

Et libérez-les de l’océan de l’existence !

 

རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གང་བཞུགས་དང༌། །

dzokpé sangyé gang zhouk dang

Puissé-je m’entraîner en prenant exemple

གང་དག་འདས་དང་མ་བྱོན་པ། །

gangdak dé dang majönpa

Sur les bouddhas parfaitement éveillés

དེ་དག་རྗེས་སུ་བདག་སློབ་ཅིང༌། །

dédak jésou dak lob ching

- ceux du présent, du passé et de l’avenir –

བྱང་ཆུབ་སྤྱད་པ་སྤྱོད་གྱུར་ཅིག །

changchoub chépa chö gyour chik

Et adopter la conduite des bodhisattvas.

 

ཕ་རོལ་ཕྱིན་དྲུག་རྫོགས་བགྱིས་ནས། །

p'arol chin drouk dzok gyi né

Puissé-je parachever les six perfections

འགྲོ་དྲུག་སེམས་ཅན་མཐར་བགྱིད་ཤོག །

dro drouk semchen t'ar gyi shok

Et libérer les êtres des six domaines.

མངོན་ཤེས་དྲུག་པོ་མངོན་བགྱིས་ནས། །

ngönshé droukpo ngön gyi né

Puissé-je manifester les six pouvoirs prodigieux3,

བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་རེག་གྱུར་ཅིག །

lamé changchoub rek gyour chik

Et atteindre l’éveil insurpassable.

 

མ་སྐྱེས་པ་དང་མི་འབྱུང་དང༌། །

makyépa dang minjoung dang

Puissé-je réaliser la vérité de la vacuité

རང་བཞིན་མ་མཆིས་གནས་མ་མཆིས། །

rangzhin ma chi né ma chi

Au sein de laquelle tout est non né, sans émergence,

རྣམ་རིག་མ་མཆིས་དངོས་མ་མཆིས། །

namrik ma chi ngö ma chi

Sans nature intrinsèque ni emplacement,

སྟོང་པའི་ཆོས་ནི་རྟོགས་པར་ཤོག །

tongpé chö ni tokpar shok

Et sans processus mental ni substance.

 

སངས་རྒྱས་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་ལྟར། །

sangyé drangsong chenpo tar

À l’instar du Grand Sage, le Bouddha lui-même,

སེམས་ཅན་མ་མཆིས་སྲོག་མ་མཆིས། །

semchen ma chi sok ma chi

Puissé-je réaliser la vérité de l’absence de soi

གང་ཟག་མ་མཆིས་གསོ་མ་མཆིས། །

gangzak ma chi so ma chi

Selon laquelle il n’existe ni être, ni chose vivante,

བདག་མ་མཆིས་པའི་ཆོས་རྟོག་ཤོག །

dak machipé chö tok shok

Ni individu, ni quelque personne que ce soit.

 

བདག་འཛིན་བདག་གིར་འཛིན་པ་ཡི། །

dakdzin dakgir dzinpa yi

Puissé-je pratiquer sans réserve la générosité libre d’avarice,

དངོས་པོ་ཀུན་ལ་མི་གནས་པར། །

ngöpo kün la mi népar

Sans entretenir la moindre notion de substantialité,

སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་ཕན་སླད་དུ། །

semchen kün la p'en lédou

Ni la moindre croyance en un soi, ni la moindre saisie égotique,

སེར་སྣ་མ་མཆིས་སྦྱིན་གཏོང་ཤོག །

serna ma chi jin tong shok

Afin de rendre heureux tous les êtres.

 

དངོས་པོ་དངོས་པོར་མ་མཆིས་པས། །

ngöpo ngöpor machipé

Comme les choses matérielles n’existent pas réellement,

བདག་གི་ལོངས་སྤྱོད་ལྷུན་གྲུབ་ཤོག །

dak gi longchö l'ündroub shok

Puissent tous mes besoins êtres spontanément comblés.

དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྣམ་འཇིག་པའི། །

ngöpo t'amché nam jikpé

Comme toutes les choses matérielles se détériorent,

སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་རྫོགས་ཤོག །

jinpé p'arol chin dzok shok

Puissé-je parachever la perfection de la générosité.

 

ཁྲིམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྐྱོན་མེད་ཅིང༌། །

t'rim kyi tsoult'rim kyönmé ching

Avec une discipline dépourvue du moindre défaut,

ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་དང་ལྡན། །

tsoult'rim nampar dak dangden

Une discipline parfaitement pure,

རློམ་སེམས་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས། །

lomsem mépé tsoult'rim kyi

Une discipline dénuée d’arrogance,

ཚུལ་ཁྲིམས་ཕ་རོལ་ཕྱིན་རྫོགས་ཤོག །

tsoult'rim p'arol chin dzok shok

Puissé-je parachever la perfection de la discipline.

 

སའམ་ཡང་ན་ཆུའམ་མེ། །

sa am yangna chou am mé

Comme les éléments de la terre, de l’eau, du feu,

རླུང་གི་ཁམས་ལྟར་མི་གནས་ཤིང༌། །

loung gi k'am tar mi né shing

Et du vent, qui ne s’attarde nulle part,

བཟོད་པའམ་ཁྲོ་བ་མ་མཆིས་པར། །

zöpa am t'rowa machipar

Avec patience et sans la moindre colère,

བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་རྫོགས་ཤོག །

zöpé p'arol chin dzok shok

Puissé-je parachever la perfection de la patience4.

 

བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས། །

tsöndru tsampé tsöndru kyi

En faisant continuellement preuve de diligence,

བརྟན་སྤྲོ་ལེ་ལོ་མ་མཆིས་ཤིང༌། །

ten tro lélo ma chi shing

Que je sois toujours enthousiaste et dépourvu de paresse ;

སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་ལུས་སེམས་ཀྱིས། །

tob dang denpé lu sem kyi

Avec un corps et un esprit vigoureux,

བརྩོན་འགྲུས་ཕ་རོལ་ཕྱིན་རྫོགས་ཤོག །

tsöndru p'arol chin dzok shok

Puissé-je parachever la perfection de la diligence.

 

སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཏིང་འཛིན་དང༌། །

gyouma tabu tingdzin dang

Avec une concentration méditative comparable à une illusion,

དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་འཛིན་དང༌། །

pawar drowé tingdzin dang

Une concentration méditative inspirant le courage,

རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་འཛིན་གྱིས། །

dorjé tabu tingdzin gyi

Et une concentration méditative comparable au vajra,

བསམ་གཏན་ཕ་རོལ་ཕྱིན་རྫོགས་ཤོག །

samten p'arol chin dzok shok

Puissé-je parachever la perfection de la méditation.

 

རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་དང༌། །

nampar t'arpé go soum dang

En actualisant les trois portes de la libération,

དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་ཡང༌། །

du soum nyampa nyi dang yang

L’égalité des trois temps

རིག་གསུམ་མངོན་སུམ་བགྱིས་པ་ཡིས། །

rik soum ngönsoum gyipa yi

Et la triple connaissance,

ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་རྫོགས་ཤོག །

shérab p'arol chin dzok shok

Puissé-je parachever la perfection de la sagesse.

 

སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱིས་བསྔགས་པ་དང༌། །

sangyé kün gyi ngakpa dang

Puissé-je être loué par tous les bouddhas

འོད་དང་གཟི་བརྗིད་འབར་བ་དང༌། །

ö dang ziji barwa dang

Et rayonner de lumière et de splendeur ;

བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས། །

changchoub sempé tsöndru kyi

Grâce à la diligence du bodhisattva,

བདག་གི་བསམ་པ་རྫོགས་གྱུར་ཅིག །

dak gi sampa dzok gyour chik

Puissent toutes mes aspirations se réaliser !

 

དེ་ལྟར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་བྱེད་ཅིང༌། །

détar chépa chö jé ching

Adoptant cette conduite,

བྱམས་པ་གྲགས་དང་ལྡན་པ་ཡིས། །

jampa drak dang denpa yi

Puissé-je – moi qu’on appelle Maitreya –

ཕ་རོལ་ཕྱིན་དྲུག་རྫོགས་བགྱིས་ནས། །

p'arol chin drouk dzok gyi né

Parachever les six perfections

ས་བཅུ་པོ་ལ་རབ་ཏུ་གནས། །

sa choupo la rabtou né

Et atteindre les dix niveaux des bodhisattvas.

On peut ajouter ce quatrain5 :

འདི་ནས་ཤི་འཕོས་གྱུར་མ་ཐག །

di né shi p'ö gyour ma t'ak

Au moment même où je mourrai,

དགའ་ལྡན་སྐྱེས་ནས་ཡིད་དགའ་བར། །

ganden kyé né yiga bar

Puissé-je joyeusement renaître en Tuṣita, lieu divin,

མྱུར་དུ་བྱམས་མགོན་མཉེས་བྱས་ནས། །

nyourdou jam gön nyé jé né

Réjouir promptement le Seigneur Maitreya,

བྱང་ཆུབ་ལུང་བསྟན་ཐོབ་པར་ཤོག །

changchoub loungten t'obpar shok

Et recevoir de lui la prophétie de mon éveil.

 

| Traduit en français par Vincent Thibault (2022) sur la base de la traduction anglaise de Samye Translations (Lowell Cook relu par Libby Hogg, 2020). La traduction du Maitreyaparipṛcchā de Karen Liljenberg (84000.co) a également été consultée avec profit.

 

Version : 1.0-20221014

  1. Dans ce paragraphe, le Bouddha Śākyamuni s’adresse à son plus grand disciple, Ānanda, et lui raconte comment le Bouddha Maitreya exprimait cette aspiration quand il cheminait sur la voie des bodhisattvas.
  2. Pour ce verset, nous avons surtout suivi la traduction de Karen Liljenberg (84 000, Toh 85). Une traduction de la version de Samye Translations offrirait un éclairage légèrement différent :
    Quand ils atteignent cet éveil sublime,
    Qu’ils tournent la roue du Dharma
    Pour dompter tous les démons et leurs hordes
    Et prodiguer des bienfaits à tous les êtres.
  3. Six « clairvoyances », « connaissances supérieures » ou « perceptions surnaturelles » : des capacités d’acuité bien spéciales permettant par exemple aux bodhisattvas de mieux comprendre les besoins des êtres et d’interagir avec eux de façon optimale.
  4. Il semble que les commentaires proposent des interprétations variées de ce quatrain. Voir la traduction de Karen Liljenberg, 1.85, note 20.
  5. Le quatrain qui suit est couramment ajouté à la fin de l’aspiration de Maitreya.
Buddha

Maitreya, le bouddha du futur

Plus d'infos:

Télécharger ce texte:

EPUB  PDF 
Ce site utilise des cookies pour collecter des statistiques anonymes et améliorer l'expérience.
Decline
Accept